Ga direct naar Tekstgedeelte

AAA

Waterveiligheid

Primaire waterkeringen

Nederland kent een uitgebreid stelsel van zogenaamde primaire waterkeringen. Deze waterkeringen – dijken, dammen, duinen en kunstwerken – bieden veiligheid tegen overstromingen door de Noordzee, de Waddenzee, de grote rivieren Rijn en Maas, de Westerschelde, de Oosterschelde en het IJsselmeer. In het Deltaprogramma is onderzocht hoe een veilig en aantrekkelijk Nederland eruit ziet en of de huidige beschermingsniveaus met het oog op de toegenomen welvaart en de verwachte klimaatverandering nog passend zijn. Uitkomst van dit programma is een voorstel voor nieuwe, veelal scherpere, veiligheidsnormen voor de primaire waterkeringen.

Nieuwe veiligheidsfilosofie

In de nieuwe veiligheidsnormen staan de kans op een overstroming en de gevolgen hiervan centraal. Waar de gevolgen in termen van (economische) schade en slachtoffers het grootst zijn, daar worden de strengste eisen gesteld aan de waterkering. In 2050 moeten alle primaire waterkeringen aan de nieuwe veiligheidsnormen op basis van overstromingskansen voldoen. Hierdoor is ook aanpassing nodig van de methoden en regels die beheerders van primaire waterkeringen voor de toetsing ervan gebruiken. Ook is een nieuw ontwerpinstrumentarium nodig om een afgekeurde waterkering te verbeteren en te laten voldoen aan de nieuwe normeisen. Het ENW heeft een belangrijke rol gespeeld bij het tot stand komen van de nieuwe normen, onder meer via meerdere adviezen aan het ministerie van Infrastructuur en Milieu (DGRW). Ook brengt het ENW advies uit over het ontwerpinstrumentarium.

Nieuwe Grondslagen

Voor het borgen van de nieuwe veiligheidsfilosofie werkt het ENW onder leiding van Kerngroeplid prof. Matthijs Kok en in opdracht van DGRW aan Grondslagen voor Hoogwaterbescherming. De grondslagen verschaffen inzicht in de kennis en informatie die nodig is om weloverwogen beslissingen te kunnen maken over de gewenste veiligheid van laag Nederland. Naast een overzicht van de technisch-inhoudelijke aspecten van waterveiligheid, wordt ook uitvoerig aandacht besteed aan de maatschappelijke context. Zo komen de overige functies van waterkeringen, zoals op het gebied van natuur, landschap, recreatie en cultureel erfgoed, ook aan bod.  Het is de verwachting dat Grondslagen voor Hoogwaterbescherming rond de zomer van 2016 gereed is. Een brede begeleidingsgroep ziet toe op de totstandkoming.

Waarom een nieuwe versie van Grondslagen?

Deze Grondslagen wordt de opvolger van Grondslagen voor Waterkeren dat in 1998 verscheen. Voor een nieuwe versie zijn goede redenen.

Niet zozeer de risicobenadering zelf (die kende Grondslagen voor Waterkeren ook al), als wel dat de nieuwe norm is uitgedrukt als een overstromingskans en is gebaseerd op de gevolgen van een overstroming is een belangrijk verschil. Tot nu toe had de norm voor de waterkering betrekking op de overschrijdingskans van de hydraulische belasting, met name waterstanden en golven die de waterkering moest keren. De overstromingskans heeft betrekking op falen, waardoor achter de waterkering slachtoffers en schade ontstaan.

Daarnaast zijn er maatschappelijke en technisch-wetenschappelijke ontwikkelingen die steeds vaker integrale benaderingen wenselijk en mogelijk maken. Denk bijvoorbeeld aan de toenemende aandacht voor de landschappelijke, recreatieve en culturele waarde van de waterkering.
Tenslotte is er steeds meer kennis beschikbaar over de constructieve aspecten van waterkeringen en op het terrein van de risicobenadering. Beiden vergroten aanzienlijk de mogelijkheden om de beveiliging tegen overstromingen te vergelijken met risico’s zoals die van industriële installaties of van het verkeer.

Dankzij deze brede insteek is Grondslagen voor Hoogwaterbescherming een document dat interessant en zelfs essentieel is voor iedereen die beroepsmatig of uit belangstelling betrokken is bij waterveiligheid. Met Grondslagen voor Hoogwaterbescherming hebben alle betrokkenen een gezamenlijk vertrekpunt.

Inhoud van Grondslagen

Onderwerpen die aan bod komen zijn:

  • Overstromingsrisico versus overschrijdingsrisico
  • Aanvaardbaar risico: het afleiden van de nieuwe norm
  • Betrouwbaarheidsanalyse: het voldoen van een dijktraject aan de nieuwe norm
  • Toetsen: De wettelijk vereiste beoordeling op veiligheid
  • Ontwerpen: het ontwerpen van maatregelen om de overstromingskans te verkleinen
  • Crisisbeheersing: de rol van beheerders en centrale overheid bij calamiteiten
  • Beheer: Inspectie, onderhoud, vergunningsverlening en handhaving
  • Agenda van de toekomst